أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )
216
تجارب الأمم ( فارسى )
ايغارين ، ماسبذان ، مهرجانقذق ، را به سفرهء ابن ابو ساج داد ، تا او را به جنگ گناوهاى [ قرمطى ] بفرستد . مقتدر نيز آن را پذيرفته ، دستور داد كار صلاة و معونتها و خراج و روستاهاى ديگر بخشهاى كوهستان نيز به دو واگذار شود . درفش و فرمان كنيت [ 1 ] نيز برايش بفرستاد . يوسف از آن پس * نزد همگان بجز وزير و مونس مظفر ، نام خود را با كنيت [ 2 ] ياد مىنمود . حسن بن هارون خواهش نمود براى ابن ابو ساج مقررى سفره نيز به مبلغ پنجهزار دينار در ماه داده شود ، زيرا كه او كم از احمد بن صعلوك [ 3 ] نيست كه در دوران وزيرى حامد بن عباس براى سفرهء او در ماه سه هزار دينار معين شده بود ، ده هزار دينار نيز در هر دو ماه از ماههاى بردگان [ 4 ] براى غلامان مىگرفت كه هميشه حاضر نبودند . دبيران از حسن بن هارون خواستند تا بپذيرد كه سلطان يك صندوق دار براى ابو ساج بفرستد كه ماهيانهء مردان و غلامان آن بخشها را بپردازد . او همهء خواستههاى ايشان را پذيرفت ، بجز تعيين صندوق دار از طرف سلطان ، كه گفت : نبايد سرور من ، در ديدهء استانداران خود گردان [ 5 ] دربارهء دارائى بىاعتبار جلوه كند . چون سرزمين كوهستان به ابن ابو ساج سپرده شد ، و او را براى جنگ با قرمطيان خواندند ، « رى » را به فرمانرواى خراسان واگذاشتند و او بدانجا رفت ، كسى را نيز براى گفتگو دربارهء خراجى كه بايد از رى بفرستد به نزد او فرستادند و ابن ابو ساج از رى [ 6 ] برفت و مقتدر خلعتهاى سلطانى و شمشير و كمر زرين و اسبهائى با زين زرين و سيمين و عطر و سلاح براى او بفرستاد * .
--> [ ( 1 ، 2 - ) ] M : شايد همان كنيت ابو القاسم باشد كه در خ 5 : 251 و 284 ديده مىشود . [ ( 3 - ) ] M : يكى از بزرگان خاندان سامانى خراسان است كه به تحريك خليفه با سامانيان بر هم زده به بغداد پناهنده شده و هميشه با ايشان و فرمانداران آذربايجان در كشاكش بود . ن . ك : خ 5 : 106 - 114 - 115 ، 207 . [ ( 4 - ) ] M . متن : « من شهور المماليك » . شايد بردگانى بودند كه در راه دور كار مىكردند و هر شصت يا پنجاه روز ( خ 5 : 414 ، 6 : 76 ) . يك بار براى گرفتن حقوق به صندوق مراجعه مىكردند و برخى بيستگانى مىگرفته هر بيست روز يك بار مىآمدند . و اين در مقابل شهور الاهله است كه در خ 5 : 169 - 330 ، 403 ديده مىشود . [ ( 5 - ) ] M . متن : اصحاب الاطراف . . . مانند خ 5 : 250 . [ ( 6 - ) ] M . متن « الى الرى » كه از روى ابن اثير به « عن الرى » تصحيح شد .